สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ หรือ สสส. ร่วมกับสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล ได้เปิดเผยรายงานสุขภาพคนไทย ประจำปี 2569 โดยมีเนื้อหาสำคัญที่ชี้ให้เห็นถึงวิกฤตการณ์ด้านประชากรของประเทศไทย โดยเฉพาะปัญหาเด็กเกิดน้อยและการก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างเต็มรูปแบบ พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งลดความเหลื่อมล้ำและสร้างสวัสดิการขั้นต่ำเพื่อประชาชน
เปิดสถิติคนไทยป่วยบั้นปลายชีวิตยาวนาน 6.9 ปี
รศ.ดร.เฉลิมพล แจ่มจันทร์ หัวหน้าโครงการจัดทำรายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 เปิดเผยว่า ปัจจุบันคนไทยต้องใช้ชีวิตในช่วงบั้นปลายอยู่กับภาวะความเจ็บป่วยเฉลี่ยถึง 6.9 ปี ซึ่งถือเป็นความท้าทายครั้งใหญ่ของสังคมผู้สูงอายุที่กำลังขยายตัวอย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ยังพบว่าผู้ป่วยระยะประคับประคองสามารถเข้าถึงระบบการดูแลสุขภาพได้เพียงร้อยละ 43.3 เท่านั้น
รายงานยังระบุว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องเร่งพัฒนากำลังคนด้านการดูแลผู้ป่วยระยะยาว ซึ่งคาดว่าจะต้องเพิ่มขึ้นถึง 13 เท่าภายในปี 2580 รวมถึงปรับโครงสร้างค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพให้มุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคมากขึ้น เนื่องจากโรคไม่ติดต่อ (NCDs) ยังคงเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับหนึ่งของคนไทย
10 สถานการณ์เด่นทางสุขภาพปี 2569
รายงานสุขภาพคนไทยปีนี้ยังนำเสนอ 10 สถานการณ์เด่นทางสุขภาพที่เชื่อมโยงกับมิติเศรษฐกิจ การเมือง และความมั่นคงระดับโลก อาทิ ปัญหาประกันสังคม ผลกระทบจากนโยบายสหรัฐฯ ต่อสุขภาพไทย แก๊งคอลเซนเตอร์กับการค้ามนุษย์ข้ามพรมแดน สมรสเท่าเทียม และการคุ้มครองสิทธิกลุ่มชาติพันธุ์ รวมถึงเรื่องพิเศษประจำฉบับเรื่อง “รอบรู้อย่างรอบคอบ : ความรอบรู้ด้านสุขภาพบนพื้นที่ดิจิทัล” ที่สะท้อนปัญหาการขาดความรอบรู้ด้านสุขภาพในยุคดิจิทัล
ลดเหลื่อมล้ำโครงสร้างพื้นฐาน สร้างความเท่าเทียมทางสุขภาวะ
รศ.ดร.เฉลิมพล กล่าวว่า การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางสุขภาพต้องเริ่มจากการแก้ปัญหาโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะด้านการศึกษา หากสามารถลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาได้ จะส่งผลต่อเศรษฐกิจ วิถีชีวิต และสภาพแวดล้อม ซึ่งจะนำไปสู่การแก้ปัญหาสุขภาพในระยะยาว
นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวเสริมว่า ต้นกำเนิดของความเหลื่อมล้ำมักมาจากเศรษฐกิจ แต่ในประเทศที่มีระบบรัฐสวัสดิการที่ดี จะมองประชาชนเป็น “ทุนมนุษย์” ที่มีคุณค่า ดังนั้นสุขภาพและการศึกษาจึงควรฟรีและมีคุณภาพเท่าเทียมกัน โดยคนไทยควรได้รับ “สิทธิขั้นต่ำ” ในสามด้านหลัก ได้แก่
- คุณภาพทางสุขภาพขั้นต่ำที่เท่าเทียม: ประชาชนทุกคนควรเข้าถึงบริการสุขภาพฟรี มีคุณภาพ และได้รับความรู้ด้านสุขภาพเพื่อดูแลตนเอง
- คุณภาพทางการศึกษาขั้นต่ำที่เท่าเทียม: การศึกษาต้องฟรี เข้าถึงง่าย และมีมาตรฐานเดียวกัน รวมถึงการสร้างความรอบรู้ด้านเทคโนโลยี
- คุณภาพทางเศรษฐกิจขั้นต่ำ: ควรมีมาตรฐานเศรษฐกิจขั้นต่ำที่เอื้อให้ประชาชนดำรงชีวิตอย่างมีความสุข
รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 สะท้อนให้เห็นว่า การมีอายุยืนยาวเพียงอย่างเดียวไม่ใช่คำตอบของความสำเร็จ แต่รัฐและสังคมต้องร่วมมือกันยกระดับการลงทุนในรัฐสวัสดิการควบคู่ไปกับการลดความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้าง เพื่อให้คนไทยทุกคนมีคุณภาพชีวิตที่ดีและลดการเจ็บป่วยในบั้นปลายชีวิตอย่างยั่งยืน
