ในยุคที่หันไปทางไหนก็เจอแต่ป้ายคำว่า 'ปรับราคา' การก้าวขาออกจากบ้านของมนุษย์เงินเดือนและผู้มีรายได้น้อยกลายเป็นเรื่องชวนปาดเหงื่อทุกเช้า ผลสำรวจสะท้อนชัดเจนว่า ค่าเฉลี่ยของอาหารจานด่วนในกรุงเทพฯ พุ่งสูงเกินกว่า 50-65 บาทไปแล้ว ล่าสุด กระทรวงพาณิชย์เตรียมทำโครงการ 'ข้าวแกงไทยช่วยไทย' ดันเมนูราคาประหยัดจานละ 40 บาท นาน 3 เดือน เพื่อเป็นทางเลือกต่อลมหายใจให้ประชาชน
วัตถุดิบขยับรายวัน อะไรบ้างที่แพงจนกระเป๋าฉีก?
จากการลงพื้นที่ส่องตลาดและต้นทุนแฝงของผู้ประกอบการ พบว่าวัตถุดิบหลักในการทำอาหารปรุงสำเร็จพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องด้วยเหตุผลทางกลไกตลาดและสภาพแวดล้อม ไข่ไก่ซึ่งเป็นวัตถุดิบมหาชนขยับขึ้นต่อเนื่อง ล่าสุดเฉลี่ยสูงถึงใบละ 6 บาท โดยขยับขึ้นแผงละ 6 บาทในบางช่วง ต้นทุนนี้มาจากราคาอาหารสัตว์ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
เนื้อสัตว์และอาหารทะเลจำพวกแปรรูป เช่น ลูกชิ้น หมูยอ ไส้กรอก ซึ่งเป็นวัตถุดิบยืนพื้นในเมนูผัดกะเพราหรือผัดพริกแกง ขยับราคาตามต้นทุนพลังงานและการขนส่ง ผักสดและเครื่องปรุงรส อาทิ พริก มะนาว รวมถึงมะพร้าวกะทิแกงที่เป็นหัวใจของเมนูแกงคั่ว-แกงเขียวหวาน ยังคงทรงตัวอยู่ในระดับสูง
ต้นทุนแฝงอย่างค่าแก๊ส ค่าไฟ และค่าแรง แม้ราคาน้ำมันขายปลีกจะขยับลงบ้าง แต่อาหารตามสั่งขยับขึ้นแล้วลงยาก เพราะพ่อค้าแม่ค้ามีต้นทุนแฝงในการจัดการร้านที่ยังค้างเติ่งอยู่สูงมาก
เสียงสะท้อนจากคนไทย: 'กินเพื่ออยู่' ในวันที่รายได้เท่าเดิม
เมื่อค่าครองชีพแซงหน้าค่าแรง พฤติกรรมการบริโภคของคนไทยจึงต้องปรับตัวอย่างน่าใจหาย มนุษย์เงินเดือนลดออปชั่น จากที่เคยสั่ง 'กะเพราหมูกรอบ+ไข่ดาว+กุนเชียง' วันนี้ต้องเหลือเพียงกะเพราจานเดี่ยว หรือหันไปหาเมนูแกงจืดที่ราคาเบากว่า การห่อข้าวไปกินเอง ซึ่งเป็นเทรนด์การทำอาหารจากบ้าน พุ่งสูงขึ้นในกลุ่มคนทำงานออฟฟิศ เพื่อควบคุมค่าใช้จ่ายต่อวันไม่ให้เกิน 100 บาท
แม่ค้าแบกรับจนหลังแอ่น ร้านค้าหลายร้านเลือกที่จะ 'ตรึงราคา' ยอมก้มหน้าแบกรับส่วนต่างกำไรที่น้อยลง เพื่อรักษาฐานลูกค้าประจำไว้ ไม่ให้หนีหายไปไหน
'ข้าวแกง 40 บาท' ทางรอด หรือ แค่ทางเลือกประทังชีพ?
ไอเดียของโครงการ 'ข้าวแกงไทยช่วยไทย' โดยนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ คือการดึงร้านค้าในเครือข่ายนำร่องราว 1 แสนร้านค้า มาร่วมใจจัดทำเมนูพิเศษ เช่น 'ข้าวราดแกง 2 อย่าง ในราคาไม่เกิน 40 บาท'
กลไกพยุงร้านค้า รัฐบาลจะไม่ใช้วิธีบังคับหรือแทรกแซงราคาตลาด แต่จะใช้เงินอุดหนุนช่วยเหลือค่าวัตถุดิบให้ร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการโดยตรง อยู่ระหว่างพิจารณาวงเงิน 3,000 - 10,000 บาทต่อราย เพื่อให้ร้านค้าสามารถหั่นราคาขายลงมาเหลือ 40 บาทได้โดยที่ไม่ขาดทุน
