ศาลรัฐธรรมนูญรับวินิจฉัยปมห้ามผู้ต้องคดียาเสพติดลงสมัครเลือกตั้งท้องถิ่น

ศาลรัฐธรรมนูญรับวินิจฉัยปมกฎหมายห้ามผู้ต้องคดียาเสพติดลงสมัครเลือกตั้งท้องถิ่น

ในวันที่ 22 เมษายน 2569 ศาลรัฐธรรมนูญได้มีมติเป็นเอกฉันท์รับคำร้องเพื่อพิจารณาวินิจฉัยประเด็นสำคัญทางกฎหมาย โดยกรณีนี้เกี่ยวข้องกับพระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ. 2562 มาตรา 50 (10) ที่กำหนดให้ผู้เคยต้องคำพิพากษาอันถึงที่สุดว่ากระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยยาเสพติด ในความผิดฐานเป็นผู้ผลิต นำเข้า ส่งออก หรือผู้ค้า เป็นผู้มีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น

ประเด็นข้อขัดแย้งกับรัฐธรรมนูญ

คำร้องดังกล่าวถูกส่งมาจากศาลอุทธรณ์ภาค 2 ซึ่งขอให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 212 ว่าบทบัญญัติดังกล่าวขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 3 และมาตรา 26 หรือไม่ โดยเฉพาะมาตรา 26 วรรคหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับสิทธิและเสรีภาพของบุคคล ศาลรัฐธรรมนูญเห็นว่าประเด็นนี้ยังไม่มีคำวินิจฉัยมาก่อน และเป็นกรณีที่สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ มาตรา 212 วรรคหนึ่ง จึงตัดสินใจรับไว้พิจารณา

ศาลรัฐธรรมนูญได้สั่งให้นำพยานหลักฐานจากคำวินิจฉัยที่ 11/2565 และคำวินิจฉัยที่ 26-27/2567 เฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้องมาใช้ในการพิจารณา เพื่อให้กระบวนการเป็นไปอย่างรอบคอบและเที่ยงธรรม นอกจากนี้ ศาลยังมีคำสั่งให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจัดทำความเห็นและจัดส่งสำเนาเอกสารหลักฐานตามที่กำหนด ยื่นต่อศาลรัฐธรรมนูญภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือ เพื่อประกอบการพิจารณาวินิจฉัยในขั้นตอนต่อไป

—

ผลกระทบต่อการเมืองท้องถิ่น

การวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในครั้งนี้มีนัยสำคัญต่อระบบการเลือกตั้งท้องถิ่นของไทย หากศาลตัดสินว่าบทบัญญัติดังกล่าวขัดต่อรัฐธรรมนูญ อาจส่งผลให้ผู้ที่เคยต้องคำพิพากษาคดียาเสพติดสามารถลงสมัครรับเลือกตั้งได้ในอนาคต ในทางกลับกัน หากศาลเห็นว่ากฎหมายไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ ก็จะเป็นการยืนยันหลักการคัดกรองผู้สมัครที่มีประวัติอาชญากรรมร้ายแรงออกจากกระบวนการทางการเมือง

กระบวนการนี้สะท้อนให้เห็นถึงความพยายามในการสร้างสมดุลระหว่างการคุ้มครองสิทธิของประชาชนกับการรักษาความสงบเรียบร้อยของสังคม โดยเฉพาะในบริบทของปัญหายาเสพติดที่ยังคงเป็นภัยคุกคามสำคัญในประเทศไทย