การดูแลสุขภาพสมองสำคัญไม่แพ้ร่างกาย ชวนทำความรู้จัก 10 เกมฝึกสมองและบอร์ดเกมยอดฮิต ที่ช่วยบริหารความจำ เพิ่มสมาธิ และอาจช่วยชะลอภาวะสมองเสื่อมเมื่ออายุมากขึ้น มาดูกันว่ามีเกมอะไรบ้าง
ทำไมเราถึงต้อง “ออกกำลังสมอง”?
ร่างกายของเราต้องการการออกกำลังกายเพื่อให้กล้ามเนื้อแข็งแรงและกระฉับกระเฉง “สมอง” ของเราก็ต้องการการฝึกฝนเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะในยุคที่ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย การรักษาสุขภาพสมองจึงเป็นเรื่องที่หลายคนตระหนักถึง
ข้อมูลจากเว็บไซต์ Healthline โดย เรเบคกา มาร์คัส (Rebecca Marcus) นักจิตบำบัด ระบุว่า การเล่นเกมฝึกสมองมีส่วนช่วยเพิ่มสมาธิ ความจดจ่อ และพัฒนาความจำ แม้ว่าในปัจจุบันจะยังไม่มีรายงานแน่ชัดว่าเกมเหล่านี้สามารถป้องกันโรคสมองเสื่อม (Dementia) ได้ 100% แต่งานวิจัยหลายชิ้นก็ชี้ให้เห็นว่า การบริหารสมองอย่างสม่ำเสมอสามารถช่วย “ชะลอ” ความเสื่อมของสมองตามวัยได้เป็นอย่างดี
แนะนำ 10 เกมฝึกสมองและบอร์ดเกม ที่ช่วยให้ความจำดี
เพื่อไม่ให้สมองทำงานแบบอัตโนมัติ (Autopilot) มากเกินไป นี่คือ 10 เกมและกิจกรรมที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่าดีต่อสุขภาพสมอง
- สแคร็บเบิล (Scrabble): เกมต่อศัพท์ภาษาอังกฤษสุดคลาสสิกที่นอกจากจะสร้างความสนุกในครอบครัวแล้ว ยังช่วยเพิ่มคลังคำศัพท์และฝึกสมาธิให้จดจ่อกับงานตรงหน้า
- ซากราดา (Sagrada): บอร์ดเกมแนวทอยและจัดวางลูกเต๋าที่มีสีสันสวยงามเหมือนกระจกสี ผู้เล่นต้องคิดแก้ปัญหาเชิงตรรกะภายใต้เงื่อนไขข้อจำกัดต่างๆ ช่วยกระตุ้นความคิดได้ดี
- รัมมี่คิวบ์ (Rummikub): เกมตัวเลขที่ผสมผสานทั้งดวงและกลยุทธ์ ช่วยลับสมองในด้านการจัดลำดับ การจดจำรูปแบบ และการวางแผนล่วงหน้า
- จิ๊กซอว์ (Jigsaw puzzles): การต่อจิ๊กซอว์บังคับให้สมองซีกซ้ายและขวาทำงานร่วมกัน ทั้งตรรกะ สัญชาตญาณ และความคิดสร้างสรรค์ เป็นกิจกรรมที่ช่วยให้จิตใจสงบได้อย่างยอดเยี่ยม
- รูบิค (Rubik's Cube): ของเล่นคลาสสิกที่มีรูปแบบการบิดมากกว่าหลายล้านวิธี เป็นไอเทมที่เหมาะมากสำหรับการกระตุ้นสมองในเวลาว่าง ดีกว่าการหยิบโทรศัพท์มือถือมาเลื่อนดูโซเชียลมีเดีย
- อาซูล (Azul): บอร์ดเกมเรียงแผ่นกระเบื้องสไตล์โปรตุเกส ที่ผู้เล่นต้องแข่งขันกันทำคะแนน เหมาะสำหรับการเล่นในครอบครัวเพื่อฝึกการวางแผนระยะยาว
- ซูโดกุ (Sudoku): ปริศนาตัวเลข 1-9 ที่ห้ามซ้ำกันในแต่ละแถว บังคับให้ผู้เล่นต้องใช้ความคิดเชิงวิเคราะห์อย่างหนัก ซึ่งช่วยเพิ่มทักษะด้านสมาธิได้อย่างเห็นผล
- เกมไพ่คำถาม (Conversation Starters): ซาราห์ เชวิตซ์ (Sarah Schewitz) นักจิตวิทยา ระบุว่า “ความฉลาดทางอารมณ์” ก็เป็นทักษะสมองที่สำคัญ การตั้งคำถามเชิงลึกเพื่อพูดคุยกับคนรอบข้าง ช่วยฝึกการสังเกตและความเข้าอกเข้าใจผู้อื่น
- ปริศนาอักษรไขว้ (Crossword puzzles): งานวิจัยชี้ว่าการเล่นปริศนาอักษรไขว้ ช่วยเรื่องการเก็บรักษาข้อมูลในความจำ พัฒนาทักษะด้านภาษา และบังคับให้เราคิดอย่างลึกซึ้ง
- หมากรุก (Chess): งานวิจัยจากการทบทวนวรรณกรรมในปี 2019 พบว่า หมากรุกช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของสมอง ทั้งในด้านความจำ กลยุทธ์ และอาจมีส่วนช่วยปกป้องผู้สูงวัยจากภาวะสมองเสื่อมได้
เคล็ดลับเพิ่มเติมในการดูแลสุขภาพสมอง
นอกจากการเล่นเกมออกกำลังสมองอย่างสม่ำเสมอแล้ว การปรับเปลี่ยนกิจวัตรประจำวันเล็กๆ น้อยๆ เช่น หากคุณเคยพาสุนัขไปเดินเล่นในเส้นทางเดิมทุกวัน ลองเปลี่ยนเส้นทางใหม่ดูบ้าง หรือการหางานอดิเรกใหม่ๆ ที่ใช้ความคิดสร้างสรรค์ เช่น การวาดภาพ ถ่ายภาพ หรือเรียนรู้การเล่นดนตรี ก็เป็นอีกหนึ่งวิธีที่ช่วยกระตุ้นการสร้างเซลล์ประสาทใหม่ๆ ทำให้สมองยังคงความสดใส คมชัด ไม่ว่าจะมีอายุเพิ่มขึ้นเท่าใดก็ตาม
การจัดสรรเวลาในแต่ละวันเพื่อเล่นเกมฝึกสมองหรือบอร์ดเกม ไม่เพียงแต่จะมอบความสนุกสนานและช่วยกระชับความสัมพันธ์กับคนรอบข้างเท่านั้น แต่ยังเปรียบเสมือนการพาสมองไปเข้ายิม ช่วยลดความเสี่ยงภาวะสมองเสื่อม และทำให้คุณมีสุขภาพความจำที่ดีในระยะยาว
