กรมธุรกิจพลังงานเผยเส้นทางห่วงโซ่อุปทานน้ำมัน ตรวจสอบเข้มป้องกันกักตุน
วันนี้ (26 มีนาคม 2569) นายสราวุธ แก้วตาทิพย์ อธิบดีกรมธุรกิจพลังงาน (ธพ.) ได้เปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับเส้นทางห่วงโซ่อุปทานน้ำมัน ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทางสู่ประชาชน โดยเน้นย้ำถึงความโปร่งใสและมาตรการตรวจสอบที่เข้มงวด
แหล่งที่มาของน้ำมันดิบและกระบวนการกลั่น
เส้นทางห่วงโซ่อุปทานน้ำมันเริ่มต้นจากการจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆ ดังนี้ ตะวันออกไกล 11% ตะวันออกกลาง 53% ผลิตได้เองในประเทศ 9% และอื่นๆ จากสหรัฐอเมริกา แอฟริกาตะวันตก รวมถึงลาตินอเมริกา รวมทั้งสิ้น 27% น้ำมันดิบเหล่านี้จะถูกนำเข้าสู่โรงกลั่นเพื่อแปรรูปต่อไป
จากกระบวนการกลั่น ได้น้ำมันดีเซลพื้นฐาน (B0) จำนวน 78.286 ล้านลิตร ซึ่งเป็นสต็อกถังเก็บน้ำมันพื้นฐานในโรงกลั่นและผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 ปัจจุบัน สต็อกน้ำมันดีเซลพื้นฐานทั่วประเทศมีปริมาณรวม 854 ล้านลิตร ณ วันที่ 24 มีนาคม 2569
การกระจายน้ำมันดีเซลพื้นฐาน
น้ำมันดีเซลพื้นฐานจากถังเก็บจะถูกแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่
- ส่วนที่ 1: จำหน่ายไปยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่น สปป.ลาว และเมียนมา ประมาณ 5.85 ล้านลิตร
- ส่วนที่ 2: จำหน่ายให้กับผู้ค้ามาตรา 7 เพื่อนำไปขายต่อในอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น ไฟฟ้าและก่อสร้าง
- ส่วนที่ 3: นำไปผสมกับน้ำมันไบโอดีเซล (B100) เพื่อผลิตเป็นน้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา หรือน้ำมันดีเซล B7
ณ วันที่ 24 มีนาคม 2569 ผลิตน้ำมันดีเซลหมุนเร็วในประเทศรวม 90.29 ล้านลิตร โดยมีสต็อกน้ำมันดีเซลหมุนเร็วในถังเก็บรวม 43 ล้านลิตร
การจำหน่ายน้ำมันดีเซล B7 สู่ประชาชน
น้ำมันดีเซล B7 ที่พร้อมจำหน่ายจะถูกกระจายผ่าน 3 ช่องทาง ดังนี้
- ขายตรงจากโรงกลั่นหรือผู้ค้าน้ำมันมาตรา 7 ไปยังสถานีบริการ ภาคอุตสาหกรรม ราชการ และรัฐวิสาหกิจ
- จัดส่งโดยรถไฟ เรือ และรถบรรทุกไปยังคลังภูมิภาคของผู้ค้าหลัก เพื่อส่งต่อสู่สถานีบริการ
- จำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 10 (Jobber) ปริมาณ 6.337 ล้านลิตร
เมื่อรวมปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดแล้ว อยู่ที่ 85.757 ล้านลิตร ณ วันที่ 24 มีนาคม 2569
มาตรการตรวจสอบและรายงานข้อมูล
กรมธุรกิจพลังงานได้กำหนดให้ผู้ค้าน้ำมันมาตรา 7 ส่งข้อมูลการรับ-จ่ายน้ำมันจากคลังทุกวัน โดยมีคลังน้ำมันเพื่อการจำหน่ายทั้งหมด 92 แห่ง แบ่งเป็นคลังเก็บสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง 53 แห่ง ของผู้ค้าน้ำมันมาตรา 7 ที่ต้องรายงาน 18 ราย ขณะนี้ได้รับรายงานแล้ว 13 ราย และยังไม่รายงาน 5 ราย นอกจากนี้ ยังมีคลังของผู้ค้าน้ำมันมาตรา 10 จำนวน 39 แห่ง
กรมได้จัดทำแบบฟอร์มรายงานเพิ่มเติม โดยให้ทุกคลังระบุสถานที่จัดส่งปลายทางและหมายเลขทะเบียนรถขนส่ง เพื่อนำส่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กระทรวงยุติธรรม และสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
การตรวจสอบสถานีบริการและคลังน้ำมัน
ระหว่างวันที่ 15-17 มีนาคม 2569 กรมธุรกิจพลังงานและสำนักงานพลังงานจังหวัดได้ลงพื้นที่ตรวจสอบสถานีบริการทั่วประเทศ 2,649 แห่ง พบว่า
- ปิดบริการเนื่องจากขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง 247 แห่ง (9.1%)
- เปิดให้บริการแต่น้ำมันบางชนิดหมดหรือใกล้หมด 1,912 แห่ง (72.2%)
- เปิดให้บริการมีน้ำมันเพียงพอจำหน่าย 496 แห่ง (18.7%)
สาเหตุหลักมาจากความต้องการใช้น้ำมันสูงขึ้น 45.7% ผู้ค้าน้ำมันจัดสรรให้ลดลง 40% รถขนส่งน้ำมันไม่เพียงพอ 7.4% และคลังน้ำมันไม่มีสินค้า 6.8%
ระหว่างวันที่ 21-23 มีนาคม 2569 กรมได้ร่วมกับตำรวจนครบาลและกรมสอบสวนคดีพิเศษตรวจสอบคลังน้ำมัน 7 แห่ง ยังไม่พบความผิดปกติด้านการติดป้ายราคา และทุกแห่งมีปริมาณจ่ายน้ำมันในเดือนมีนาคมใกล้เคียงหรือสูงกว่าเดือนมกราคม-กุมภาพันธ์ 2569
การดำเนินคดีกับผู้ลักลอบค้าและกักตุนน้ำมัน
เมื่อวันที่ 25 มีนาคม 2569 กรมธุรกิจพลังงานร่วมกับกรมสอบสวนคดีพิเศษลงพื้นที่ตรวจสอบในอำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี หลังได้รับเบาะแสการลักลอบค้าหรือกักตุนน้ำมัน เจ้าหน้าที่ตรวจพบการจัดเก็บน้ำมันโดยไม่ได้แจ้งและไม่ได้รับอนุญาต รวมประมาณ 40,000 ลิตร และได้ยึดน้ำมันของกลางไว้เป็นหลักฐาน
การกระทำดังกล่าวเข้าข่ายความผิดตามกฎหมาย อาจถูกจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หากเป็นการกักตุนเพื่อแสวงหากำไรหรือทำให้เกิดความปั่นป่วนในตลาด อาจมีความผิดเพิ่มเติมตามกฎหมายอื่น
ระบบตรวจสอบการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิง (Fuel-DM)
กรมได้พัฒนาระบบ Fuel-DM (Fuel Distribution Monitoring) เพื่อติดตามการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิง โดยผู้ค้าน้ำมันต้องออกใบกำกับการขนส่งและกรอกข้อมูลในระบบ ระบุคลังต้นทาง ปลายทาง ปริมาณ และประเภทการขนส่ง พร้อมแนบใบกำกับการขนส่ง ขอข้อมูลย้อนหลังตั้งแต่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 เป็นต้นมา เพื่อตรวจสอบความถูกต้องตามกฎหมาย
กรมธุรกิจพลังงานย้ำว่าทำงานอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้ และไม่ยอมให้ใครมาเอาเปรียบประชาชน พร้อมดำเนินคดีกับผู้กระทำความผิดทุกรายอย่างเคร่งครัด
